Kunstwol en lompen

Daarom dook Gijs Asselbergs, secretaris van Stichting Industrieel Erfgoed Bergen op Stoom, in het verleden van dit stukje stad. Hij vertelt erover in deze bijdrage:  

Bedrijven verschafte aan honderden, met name jonge vrouwen werk

Adrianus van der Hoeven bouwt in 1853 aan de voet van bastion Nassau een kunstwolfabriek en smederij op een stuk grond dat hij huurt van het ministerie van Oorlog. Kunstwol wordt gemaakt van wollen lompen die hij in het westen van Nederland opkoopt. Al na een paar jaar stopt hij met de productie hiervan. Het voormalig fabrieksgebouw zal verder dienst doen als opslagplaats.

In 1876 probeert de weduwe Van der Hoeven de grond van Domeinen te kopen, maar daar steekt de gemeente een stokje voor. Wegens de aanleg van de Wittoucksingel, de huidige Van Konijnenburgweg, moet de voormalige kunstwolfabriek wijken om een doorgang mogelijk te maken van voornoemde singel naar de Zuidzijde Haven. Als men op het braakliggend terrein van de voormalige gemeentewerf aan de kant van het Wagenpleintje graaft kan men, indien nog aanwezig, op een deel van de fundering van het ‘Atelier de Construction en Kunstwolfabriek’ van Adrianus van der Hoeven stuiten. 

Het andere deel ligt onder het wegdek van het Wagenpleintje. Op oude kaarten van dit gebied weten we precies waar de fabriek heeft gestaan. Het boek Bergen op Stoom besteedt ruimschoots aandacht aan de drie kunstwolfabrieken en de daaraan gerelateerde lompensorteerderijen die Bergen op Zoom rijk is geweest. Deze bedrijven hebben tussen 1850 en 1940 aan vele honderden, met name jonge vrouwen, werk verschaft. Recent is een briefhoofd uit 1854 van de fabriek van Van der Hoeven ontdekt waardoor we nu een goed beeld kunnen vormen hoe het er in die tijd heeft uitgezien. Bergen op Zoom had drie van deze fabrieken.

Geplubiceerd in BN/DeStem, rubriek ‘van bergse bodem’ 10 mei 2011