Foto door SIEB
Met een nieuwe, roestvrijstalen top is de schoorsteen van Nedalco weer het hoogste punt van Bergen op Zoom. Verrassend, want eigenlijk was het doodvonnis reeds getekend. Vleermuizen en wat potten subsidie brachten redding.
Het was 28 oktober 1944, de dag dat Bergen op Zoom werd bevrijd van de Duitsers, toen Piet van Loenhout de Nederlandse vlag plantte op de schoorsteen van de Spiritus. Om de opgejaagde Duitsers niet al te veel te provoceren werd het dundoek rap naar beneden gehaald, maar Van Loenhout beklom de 75 meter hoge toren opnieuw. Deze keer om het Wilhelmus te zingen. “Sindsdien is waarschijnlijk niemand nog zo hoog geweest”, grinnikt monumentenambtenaar Tom van Eekelen. “Tot vandaag dan.” Vol bewondering ziet hij hoe een onverschrokken werknemer torenhoog de kabels losmaakt waarmee zojuist een nieuwe hoed voor de Spirituspijp omhoog is getakeld. “Windkracht 7 daarboven”, schreeuwt de kraandrijver terwijl hij de roestvrijstalen constructie op het nog te restaureren voetstuk manoeuvreert. “Het hoogste punt van Bergen staat uitgerekend op de plek waar de stad ten onder gaat”, grapt iemand richting wethouder Ad van der Wegen, verwijzend naar het financiële debacle dat Schelde Veste heet en waarvan de Nedalco- schoorsteen de blikvanger moet worden. “Vroeger was zo’n schoorsteen juist een teken van welvaart”, kaatst de wethouder terug. “Later kregen die pijpen een negatief imago, maar dan vooral vanwege de uitstoot van schadelijke stoffen.” In dat licht was het ook geen wonder dat in 2001 nogal verdeeld werd gereageerd op het verzoek van Nedalco om de krakkemikkige toren te mogen slopen. Een poging om de pijp uit 1938 tot rijksmonument te promoveren, mislukte. Het voorstel om er dan maar een gemeentelijk monument van te maken, schoot de gemeenteraad met zestien stemmen voor en zeventien tegen, af. Geschrokken door alle commotie besloot Nedalco vervolgens alleen de top van de toren te verwijderen. Die staat er sinds gisteren weer op. Niet gemetseld weliswaar, maar toch. Dat de schoorsteen zijn oorspronkelijke lengte terug heeft, is dan weer te danken aan het Monumenten Fonds Brabant en BOEi, een club die zich inzet voor het behoud van industrieel erfgoed. Samen kochten ze de schoorsteen, samen brachten ze het geld bijeen voor de wederopbouw. Het geld daarvoor komt uit allerlei subsidiepotjes, het laatste beetje is te danken aan een kolonie vleermuizen die van oudsher op het Nedalco-terrein huist. Zij gaan in de schoorsteen wonen. Met de vijftien meter hoge staalconstructie meet de schoorsteen van Nedalco weer 75 meter. Als vanouds.
Bron: BN/DeStem 9 december 2011, Marc Molenaars
